Δικταίος Δίας

Πανάρχαια -καθαρά ετεοκρητικής ρίζας- τοπική λατρεία στο Δικταίο Άντρο του Λασιθίου της νήσου Κρήτης, με κύρια προσφορά προς τον «Δικταίο» (Di-ka-ta-jo) Θεό, σπονδή ελαιόλαδου, αρχαίο κατάλοιπο από την χθόνια νεολιθική λατρεία θνήσκοντος και ανασταινόμενου Θεού (τρίτη χιλιετία π.α.χ.χ.), που συγκεράστηκε αργότερα με εκείνη του Θεού Διός. Με τον σταδιακό πλήρη εξολυμπισμό τής λατρείας, αυτή επεκτάθηκε και στο Δικταίο Ιερό τής ανατολικής Κρήτης, που γρήγορα αναδείχθηκε σε μεγάλο θρησκευτικό και πολιτικό κέντρο για αρκετές πόλεις (Ιεράπυτνα, Ίτανος, Στήλαι, Δραγμός, Πραισός (Πράσος), Μαγνησία κ.ά.). Ενδεικτική είναι η πανάρχαια κρητική παράδοση, την οποία διέσωσε ο Διονύσιος Αλικαρνασσεύς, όπου αναφέρεται, ότι στο Δικταίο Άντρο, παρέλαβε ο Μίνως τους νόμους του κατ' ευθείαν από τον ίδιο τον Θεό, μία παράδοση που ήθελε να προσδώσει δηλαδή θεϊκή αίγλη στους μινωϊκούς θεσμούς και που την ιδιοποιήθηκε αργότερα με χυδαίο τρόπο η εβραϊκή μυθοπλασία στη λεγόμενη «Βίβλο». Το ίδιο ενδεικτική για την πολιτική προέκταση της δικταίας λατρείας, είναι και η συχνή επίκληση του «Δικταίου» Διός σε όρκους φιλίας ανάμεσα στις πόλεις της περιοχής (Ιεράπυτνα, Γόρτυνα κ.λπ.): «ΟΜΝΥΩ... ΖΑΝΑ ΦΡΑΤΡΙΟΝ ΚΑΙ ΖΑΝΑ ΔΙΚΑΤΑΙΟΝ». Επίσης οι πόλεις αυτές χρησιμοποιούσαν κατά κανόνα στη νομισματοκοπία τους την απεικόνισή του ως ενήλικου, γενειοφόρου, ένθρονου, σκηπτούχου και αετοφόρου Θεού. Μυστηριώδης υπήρξε και παραμένει η μαρτυρούμενη από αρχαίες πηγές εμφάνιση ενός παράξενου ισχυρού φωτός στο Δικταίο άντρο την ημέρα που εορταζόταν η ετήσια «αναγέννηση» του Θεού: «ΕΝ ΔΕ ΧΡΟΝΩΙ ΑΦΟΡΙΣΜΕΝΩΙ ΟΡΑΤΑΙ ΚΑΘ' ΕΚΑΣΤΟΝ ΕΤΟΣ ΠΛΕΙΣΤΟΝ ΕΚΛΑΜΠΟΝ ΕΚ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΠΥΡ. ΤΟΥΤΟ ΔΕ ΓΙΓΝΕΣΘΑΙ ΜΥΘΟΛΟΓΟΥΣΙΝ ΟΤΑΝ ΕΚΖΕΗΙ ΤΟ ΤΟΥ ΔΙΟΣ ΕΚ ΤΗΣ ΓΕΝΕΣΕΩΣ ΑΙΜΑ». Στο Δικταίο Άντρο, που ανασκάφτηκε το 1900 από την Αγγλική Αρχαιολογική Σχολή, βρέθηκαν η θεμελίωση του βίαια κατεστραμμένου βωμού, πάμπολλα χάλκινα αναθήματα, διπλοί ιεροί πελέκεις (λάβρεις), αγγεία, αφιερωμένα ξίφη και δόρατα, ενώ στο Δικταίο Ιερό (ανασκαφή το 1904 επίσης από την Αγγλική Αρχαιολογική Σχολή,) που βρέθηκε καταστραμμένο από τους χριστιανούς εκ θεμελίων, (!!) ανακαλύφθηκε ο σκαλισμένος επάνω σε μάρμαρο (ελλιπής δυστυχώς), κλητικός «Δικταίος Ύμνος» προς τιμή του Θεού Διός (4ος αιώνας π.α.χ.χ., διάλεκτος δωρική), που πιστεύεται ότι ψαλλόταν μέχρι την βίαιη (για αυτό και η άγρια θεμελίωση του Ιερού) κατάλυση της Πάτριας Θρησκείας από τους εκχριστιανισμένους Βυζαντινορωμαίους: «ΙΩ, ΜΕΓΙΣΤΕ ΚΟΥΡΕ, ΧΑΙΡΕ ΜΟΙ, ΚΡΟΝΙΕ ΠΑΓΚΡΑΤΕΣ ΓΑΝΟΥΣ...» Σ' αυτό τον ωραίο ελληνικό Ύμνο ο αγένειος, νεαρός Ζεύς, καλείται από τους θρησκευτές, στο όνομα των Κουρήτων προστατών του, να προσέλθει και να φέρει το μέγα δώρο της γονιμότητας και της ευτυχίας για ανθρώπους, καρπούς, ζωντανά και πολιτείες (κάτω από αυτή την ιδιότητά του ίσως μπορεί και να ταυτιστεί με τον «δαίμονα ενιαυτό» ή τις ανάλογες επικλήσεις του «Καρποδότου», «Επικαρπίου», «Χαριδότου» Διός. Ο Αλέξανδρος Λέτσας σημειώνει μάλιστα χαρακτηριστικά, ότι προφανώς ο «Δικταίος Ύμνος» αντιγράφηκε από τους οπαδούς της νέας θρησκείας, αφού σε εκπληκτικό βαθμό μεγάλη είναι η ομοιότητά του προς τα λεγόμενα «Ειρηνικά» των χριστιανικών ακολουθιών και προς άλλες δεήσεις της θρησκείας αυτής (Λέτσας, τόμος 2ος, σελ. 28).